Prinsjesdag 2025: gevolgen voor bibliotheekorganisaties
Woensdag 17 september 2025Op 16 september 2025 heeft het demissionaire Kabinet Schoof de begrotingen voor 2026 gepresenteerd. Voor openbare bibliotheekorganisaties, de Bibliotheek op School (dBos) en BoekStart zijn middelen beschikbaar, maar de bezuinigingen op IDO’s blijven overeind. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar voor volwasseneducatie en de helpdesk digitale zorg.
De VOB heeft een overzicht gemaakt van de wijzigingen voor bibliotheekorganisaties.
Bezuinigingen op IDO’s, ondanks toezegging aan Tweede Kamer
Het ministerie van Binnenlandse Zaken heft de SPUK door de IDO’s op en voert een bezuiniging door van 10%, ondanks een toezegging aan de Tweede Kamer om deze bezuiniging terug te keren. In de plaats daarvoor komt een decentrale uitkering voor ‘overheidsbrede dienstverlening’ voor de bekostiging van ‘empathische en laagdrempelige dienstverlening, zoals Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) -dienstverlening’. De wettelijke plicht voor IDO’s vervalt en het IDO wordt niet vanzelfsprekend ondergebracht bij de bibliotheek. De VOB benadrukt dat met het vervallen van de wettelijke plicht, de gelijke toegang tot hulp en ondersteuning bij digitale dienstverlening vervalt.
Op 24 september debatteert de Tweede Kamer over Digitale Inclusie en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie met IDO’s op de agenda. De VOB voelt zich gesteund door de Tweede Kamer om het beleid te corrigeren.
Rijksmiddelen voor openbare bibliotheken en structurele financiering dBos
In 2026 krijgen gemeenten wederom € 59,2 via een decentrale uitkering voor het versterken van openbare bibliotheken. De middelen voor 2027 en verder zijn geïndexeerd. De publicatiedatum van de gewijzigde Wet openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) is in 2026. Het onderzoek naar gratis en automatisch lidmaatschap bij bibliotheken voor kinderen en volwassen wordt in 2025 afgerond.
De structurele middelen voor dBos en BoekStart zijn opgenomen in de begroting van het ministerie van OCW. In 2026 is er circa € 25,0 miljoen beschikbaar voor de versterking van de samenwerking tussen de bibliotheken en scholen via de Bibliotheek op school en BoekStart in de kinderopvang. In 2027 is er € 38,0 miljoen beschikbaar vanuit de onderwijsbegroting; vanaf 2028 gaat het jaarlijks om € 50,0 miljoen.
Aandacht voor basisvaardigheden, volwasseneducatie en digitale vaardigheden in de zorg
Web-gelden
Het demissionaire kabinet ziet het belang van het versterken van basisvaardigheden. Vanaf 2026 is er jaarlijks € 81,5 miljoen beschikbaar voor volwasseneducatie. Het ministerie van OCW is voornemens om deze SPUK op termijn om te zetten in een Bijzondere Fondsuitkering (BFU). De oormerking van de middelen voor het versterken van basisvaardigheden blijft hierdoor in stand.
Ter ondersteuning van de aanpak van basisvaardigheden voor volwassenen is er in 2026 € 8,2 miljoen beschikbaar. Met deze middelen worden onder andere werkgevers, bibliotheken en maatschappelijke organisaties ondersteund om mensen met beperkte basisvaardigheden te herkennen, door te verwijzen en te scholen. De activiteiten worden door verschillende partijen uitgevoerd.
Helpdesk digitale zorg
Naast basisvaardigheden is er aandacht voor digitalisering en digitale vaardigheden in de zorg. Er is € 2,6 miljoen beschikbaar voor het vergroten van kennis, bekendheid bij patiënten en zorgprofessionals rondom digitale hybride zorg. Daarbij is ook aandacht voor verbetering van digitale vaardigheden en gezondheidsvaardigheden van patiënten. Vanuit het Aanullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) wordt een Helpdesk digitale zorg opgericht, gericht op patiënten die hulp nodig hebben bij het gebruik van digitale zorg. In het AZWA wordt expliciet de verbinding gemaakt met lokale ondersteuning die wordt geboden, zoals in de openbare bibliotheek.
* Het beschikbare bedrag per gemeente is opgenomen in de Septembercirculaire gemeentefonds 2025 | Tweede Kamer der Staten-Generaal in ‘Bijlage 3.2-19 Overheidsbrede Dienstverlening’.
