Nieuwe Europese betaalregels lijken geen gevolgen te hebben voor tegoeden op bibliotheekpas

Nieuwe Europese regels voor betaaldiensten, die onder meer zijn bedoeld om risico’s op fraude, misbruik en witwassen binnen het betalingsverkeer te beperken, zorgen momenteel voor vragen over de toekomst van culturele cadeaukaarten zoals de Boekenbon.

De VOB heeft onderzocht of deze ontwikkelingen ook gevolgen kunnen hebben voor tegoeden die bibliotheekleden op de bibliotheekpassen hebben staan voor bijvoorbeeld het printen, kopiëren of het betalen van boetes. Wanneer dergelijke tegoeden als regulier betaalmiddel zouden worden aangemerkt, kan dat leiden tot aanvullende verplichtingen op het gebied van toezicht en regelgeving. Op basis van een eerste verkenning zien wij daarvoor op dit moment echter geen aanwijzingen.

De belangrijkste reden is dat bibliotheektegoeden fundamenteel verschillen van cadeaukaarten of andere betaalmiddelen die bij meerdere organisaties kunnen worden besteed. Een tegoed op een bibliotheekaccount is doorgaans uitsluitend te gebruiken voor een beperkte reeks diensten binnen de bibliotheek. Bovendien wordt het saldo niet op de pas zelf bewaard, maar in het bibliotheeksysteem. De bibliotheekpas dient daarbij vooral als identificatiemiddel.

Voor bibliotheektegoeden lijkt de zogenoemde uitzondering voor een beperkt netwerk relevant. Deze uitzondering is opgenomen in de Europese en Nederlandse regels voor betaaldiensten en is bedoeld voor betaalmiddelen die alleen kunnen worden gebruikt binnen een beperkt netwerk van aanbieders of voor een beperkte reeks goederen en diensten. De European Banking Authority noemt in haar richtsnoeren onder meer klantenkaarten, vervoerskaarten, tankpassen en maaltijdvouchers als voorbeelden van betaalmiddelen die onder deze uitzondering kunnen vallen. De Nederlandsche Bank noemt daarnaast lidmaatschapskaarten als voorbeeld van instrumenten waarvoor geen vergunning nodig is. Omdat tegoeden die aan bibliotheekaccounts zijn gekoppeld doorgaans uitsluitend kunnen worden gebruikt voor bibliotheekdiensten, zoals printen, kopiëren of het betalen van kosten, lijkt deze uitzondering in veel gevallen van toepassing.

Daarnaast hebben we geen aanwijzingen gevonden dat toezichthouder DNB deze praktijk in het verleden als problematisch heeft beschouwd of dat de voorgenomen Europese regelgeving specifiek op bibliotheektegoeden is gericht. De bedragen die aan bibliotheekaccounts zijn gekoppeld zijn bovendien doorgaans beperkt, waardoor de risico’s die met de nieuwe regels worden beoogd te adresseren gering lijken.

Op basis van de huidige informatie zien we daarom geen directe aanleiding voor bibliotheken om hun werkwijze aan te passen. Wel blijven we de verdere behandeling van de Europese regelgeving volgen. Mochten toekomstige ontwikkelingen aanleiding geven tot een andere beoordeling, dan wordt de sector door ons geïnformeerd.

De beoordeling is gebaseerd op:

Deze notitie is een eerste verkenning en vormt geen juridisch advies. De VOB blijft de ontwikkelingen volgen en actualiseert de informatie wanneer daar aanleiding voor is.