Bibliotheken in de coalitieakkoorden van gemeenten

Bibliotheken worden in de coalitieakkoorden van gemeenten veelvoudig in één adem genoemd met relevante en herkenbare thema’s. Dat blijkt uit een analyse van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) van alle gepubliceerde coalitieakkoorden. Gemeenten noemen bibliotheken nadrukkelijk als partner bij belangrijke maatschappelijke opgaven, zoals het versterken van sociale cohesie, het bevorderen van digitale inclusie en het tegengaan van laaggeletterdheid.

Uit een eerdere analyse van de verkiezingsprogramma’s bleek al dat er van links tot rechts steun is voor het werk van bibliotheken. Veel thema’s uit de verkiezingsprogramma’s hebben hun weg gevonden naar de coalitieakkoorden. Dat onderstreept dat bibliotheken zich succesvol hebben gepositioneerd tijdens en na de gemeenteraadsverkiezingen.

Een van de meest sprekende uitkomsten is de centrale rol die gemeenten toekennen aan bibliotheken als ontmoetingsplek. Samen met buurthuizen en andere culturele voorzieningen worden bibliotheken gezien als laagdrempelige plekken waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en waar gemeenschappen worden versterkt.  Gemeenten zijn duidelijk op zoek naar manieren om de gemeenschap en het vertrouwen in de samenleving en overheid te versterken en zetten daarom in op een sterke sociale basis. Ook bij grote opgaven als woningbouw benadrukken zij het belang van voorzieningen die bijdragen aan leefbare wijken en buurten.

Ook op het gebied van digitale inclusie zien gemeenten een belangrijke rol voor bibliotheken. Uit veel coalitieakkoorden spreekt de ambitie om inwoners beter toe te rusten voor een samenleving die steeds verder digitaliseert. Bibliotheken worden genoemd als toegankelijke locaties waar inwoners terechtkunnen voor ondersteuning, advies en begeleiding bij digitale vragen. Daarbij verwijzen meerdere gemeenten expliciet naar de Informatiepunten Digitale Overheid, die voor veel inwoners een belangrijke toegang vormen tot overheidsdienstverlening en hulp bij digitale zaken. Naast digitale geletterdheid krijgen digitale weerbaarheid en cyberveiligheid ook nadrukkelijk aandacht.

Hoewel laaggeletterdheid minder vaak expliciet wordt genoemd dan andere maatschappelijke thema’s, blijkt uit de analyse dat gemeenten dit onderwerp vrijwel altijd verbinden aan de bibliotheek. Bibliotheken worden gezien als dé plek voor taalontwikkeling, leesbevordering en het versterken van basisvaardigheden. Verschillende gemeenten besteden bovendien expliciet aandacht aan het programma de Bibliotheek op school. Tegelijkertijd signaleert de VOB dat de aandacht voor laaggeletterdheid in coalitieakkoorden afneemt. Juist daarom blijft het belangrijk om de maatschappelijke impact van bibliotheken op dit thema zichtbaar te maken.

De analyse laat zien dat gemeenten bibliotheken steeds vaker beschouwen als strategische partners bij het realiseren van maatschappelijke ambities. Daarmee beschikken bibliotheken over een sterke uitgangspositie om de samenwerking met gemeenten de komende collegeperiode verder te verdiepen in aanloop naar de wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen.