Aan de slag met inclusief leiderschap

De bibliotheekbranche lijkt al behoorlijk ver op het gebied van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Toch valt vooral in de managementlaag nog veel te winnen. Daarom werd een driedaags traject ontwikkeld dat leidinggevenden laat nadenken over hun eigen ontwikkelmogelijkheden in relatie tot hun organisatie en de samenleving.

Jos van Leeuwen, directeur-bestuurder van NBD Biblion, meldde zich uit eigen beweging aan voor het traject, dat uit drie fysieke bijeenkomsten en drie online sessies bestaat. ‘De wens kwam niet zozeer vanuit de organisatie, maar vanuit mezelf: ik vind het leuk en zinvol om me in zaken te verdiepen die wat verder van me af staan.’

Met die open houding ging begeleider Halima el Hajoui-Özen van de Inclusiefabriek in de eerste bijeenkomst meteen aan de slag. ‘Ik beschouw mezelf als ruimdenkend, met een positief mensbeeld,’ aldus Van Leeuwen. ‘Ook dacht ik dat we als organisatie al best ver waren: we hebben immers een behoorlijk divers personeelsbestand en zelfs een genderneutraal toilet. In de eerste sessie ontdekte ik echter dat het heel wat gecompliceerder ligt, en dat ik zelf ook flink wat blinde vlekken heb.’

Ook deelnemer Maartje Kok, waarnemend directeur-bestuurder bij de Westfriese Bibliotheken, werd zich direct bewust van haar eigen vooroordelen. ‘We moesten een dagboekje bijhouden met onze vooroordelen. Dat maakte meteen duidelijk hoeveel we invullen op basis van hoe iemand eruitziet. Zulke snelle inschattingen hebben we nodig om ons efficiënt door de wereld te bewegen, maar we moeten wel beseffen hoe ze doorwerken in ons denken en doen.’

Na die eerste fase van persoonlijke bewustwording staat de training stil bij methoden om die manier van kijken verder de organisatie in te helpen. Van Leeuwen ging daar direct mee aan de slag. ‘Ik heb erover verteld in een medewerkersbijeenkomst, en dat willen we nog vaker gaan doen. Ook hebben we een onderzoek uitgevoerd onder collega’s waarin dit aspect terugkwam. Verder gaan we nu  een werkgroep starten en sluit onze HR-manager bij de volgende editie van de training aan.’

Die verspreiding is heel belangrijk, weet hij uit eigen ervaring. ‘In je eentje kun je weinig veranderen: je hebt een kritische massa nodig. Als leidinggevende moet je het goede voorbeeld geven.’

Ook Kok ging na de training meteen aan de slag. ‘Iets op papier zetten is niet zo moeilijk; het gesprek met elkaar aangaan is veel uitdagender. We hebben daarom de hulp ingeschakeld van Probiblio, die zowel op de vloer als binnen het management een scan rondom dit thema heeft uitgevoerd. Nu gaan we aan de slag met een plan met acties voor de korte en langere termijn.’

De training heeft bij Kok voor meerdere zaken de ogen geopend. ‘Op de deur van een van onze vestigingen staat bijvoorbeeld “Welkom”, maar alleen in het Nederlands. Ook is ons personeelsbestand behoorlijk homogeen, met veel vrouwen van middelbare leeftijd. Als we meer diversiteit willen, moeten we anders gaan werven.’

Om aan de slag te gaan met diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid, moet je je soms kwetsbaar opstellen, stelt Kok vast. ‘Die sfeer was er tijdens de training zeker: we werden continu uitgenodigd goed naar onszelf te kijken. Ook heb ik veel gehad aan de uitwisseling tussen de organisaties. Daarnaast kregen we praktische handvatten aangereikt, zoals gedragscodes op dit gebied.’

Voor sommige deelnemers was de training een startpunt; anderen waren juist al verder, maar liepen tegen de praktische uitvoering van het beleid aan. ‘Het was heel waardevol om al die verschillende ervaringen te delen,’ aldus Van Leeuwen. ‘Deze training heeft me veel inzichten gebracht in mijn persoonlijke leven, maar nodigt ook uit om het gesprek verder voort te zetten in de organisatie. Daarvoor is het belangrijk dat meer collega’s geïnspireerd raken. De komende tijd gaan we daarmee aan de slag.’

Aan de slag met inclusief leiderschap? Meld je nu aan!
Ben jij directeur-bestuurder of leidinggevende bij een bibliotheekorganisatie en wil je aan de slag met inclusief leiderschap? Dan hebben we goed nieuws! In het najaar start de tweede lichting van het inclusief leiderschapstraject en je kunt je vanaf nu inschrijven via Bibliotheekcampus. Het programma wordt verzorgd door Halima el Hajoui-Özen van de Inclusiefabriek. Het programma is zorgvuldig samengesteld op basis van input uit de bibliotheekbranche, een werkgroep en een klankbordgroep van directeur-bestuurders. De doorlooptijd van het programma beslaat ongeveer vier maanden, waarin er drie fysieke drie online bijeenkomsten zijn. Voor vragen over het traject kun je terecht bij Charlotte Peppelman.