Deze website maakt gebruik van cookies voor statistiek-doeleinden. Gaat u hiermee akkoord? Ja Nee

Bibliotheekorganisaties, gemeenten en inwoners

In Nederland bestaat een wijdverspreid netwerk van openbare bibliotheek-voorzieningen in vele verschijningsvormen.

Minder openbare bibliotheekorganisaties

In de cijfers van het CBS over het aantal bibliotheken is een teruggang te zien. In 2006 waren er 238 bibliotheekorganisaties, per 01-01-2016 nog 154. De CBS cijfers betreffen het aantal bibliotheekorganisaties. Door fusies en opschaling loopt het aantal openbare bibliotheekorganisaties al sinds 2002 gestaag terug. Dit opschalingsproces is gevolg van overheidsbeleid waarmee efficiëntie, kwaliteit en professionaliteit wordt nagestreefd. Met minder organisaties en minder overhead worden kosten bespaard. Dit proces van fuseren zal ook de komende jaren nog doorgaan.

Gemeenten

Op 1 januari 2016 is het aantal gemeenten in Nederland 393. Er zijn 154 bibliotheekorganisaties. Gemiddeld heeft een bibliotheekorganisatie met 2,5 gemeentelijke opdrachtgevers te maken. In stedelijke gebieden is de relatie gemeente - bibliotheek vaak 1 op 1. In plattelands- en kleine kernengebieden zijn er bibliotheken die met soms wel 17 gemeenten zaken doen over de bibliotheekvoorzieningen. Of anders gezegd: 17 gemeenten die gezamenlijk de kosten van backoffice en organisatie dragen waardoor kosten worden bespaard en meer efficiëntie wordt bereikt.

 

Inwoners, gemeenten

2010

2011

2012

2013

2014

 

Totaal aantal inwoners (in miljoen)

16,656

16,730

16,780

16,830

16,900

Aantal volwassenen vanaf 18 jaar (in miljoen)

13,154

13,244

13,317

13,387

13,471

Aantal kinderen tot 18 jaar (in miljoen)

3,502

3,486

3,463

3,443

3,429

 

Aantal gemeenten

418

415

408

403

393

  

Bibliotheekvestigingen

In Nederland bestaat een wijdverspreid netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen. Die voorzieningen kunnen vele verschijningsvormen hebben. Vestigingen die minimaal 15 uur open zijn, servicepunten die tussen 4 en 15 uur open zijn en miniservicepunten met 4 of minder openingsuren, bijvoorbeeld  uitleenpunten in verzorgingshuizen, in banken, in supermarkten. In al die verschillende vormen loopt de dienstverlening uiteen. Een goed geoutilleerde vestiging met 15 openingsuren of meer biedt het volgende dienstverleningsniveau: digitale toegang tot de gehele collectie en activiteitenaanbod; vraagbemiddeling; culturele/literaire activiteiten; aanbod voor scholieren en instellingen; studiemogelijkheden. Met name in dit soort vestigingen zien we een sterke afname van ruim 300 over de laatste 5 jaar, dit is 30%. Ze worden veelal vervangen door simpele afhaalpunten, vaak door vrijwilligers gerund, door onbemande uitleenpunten of schoolbibliotheken (Dbos). Vaak bevinden deze punten zich in een woonzorgcentrum, wijkcentrum of school en doen zij alleen dienst als uitleenpunt met een beperkte collectie. Studiemogelijkheden, activiteiten of vraagbemiddeling ontbreken. Ook is er een sterke daling waarneembaar van het aantal bibliobushaltes, met ruim de helft. Juist in de veranderende verschijningsvormen van bibliotheken doen zich bezuinigingen heftig voelen. Het fijnmazige netwerk staat onder druk, met name in gebieden buiten de grote steden.

Daar staat tegenover dat bibliotheken steeds meer programmatisch samenwerken met andere lokale (culturele) instellingen, al dan niet in een multifunctioneel gebouw, zoals een erfgoedinstelling, archief, kunstuitleen, volksuniversiteit of kunstencentrum. Hierdoor zijn ze nog beter in staat de vijf wettelijke functies uit te voeren. Immers, veel instellingen delen dezelfde doelstelling en richten zich ook op ontwikkeling en educatie van lokale burgers. Samenwerking leidt tot versterking.

Bibliotheekorganisaties per 1 januari (Bron: G!ds)

Voetnoot

Tot 2012 werden alle typen bibliotheekvestigingen in één getal getotaliseerd. Door inzet van de G!ds (waarin bibliotheekvestigingstypen gespecificeerd zijn) is nuancering mogelijk gemaakt waarmee recht gedaan wordt aan de veranderingen in bibliotheekvestigingen. Vanaf 2012 is een uitsplitsing gemaakt naar typen vestigingen door het toenmalige Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) die de Bibliotheekmonitor publiceerde.

Click here to tip a friend about this page!Printen
Laatst bijgewerkt op: 04 september 2017