Deze website maakt gebruik van cookies voor statistiek-doeleinden. Gaat u hiermee akkoord? Ja Nee

Bibliotheekvestigingen in Nederland

In Nederland bestaat een goed netwerk van openbare bibliotheekvoorzieningen. Deze voorzieningen kunnen vele verschijningsvormen hebben met verschillende vormen en niveaus van dienstverlening. Vaak wordt maatwerk geboden passend bij de locatie en de doelgroep(en).

Kijk voor meer informatie op de Branche | Ontwikkelingen en trends.

 

Soorten vestigingen

Het netwerk van openbare bibliotheken kent een grote verscheidenheid. Van grootstedelijke voorzieningen die 7 dagen per week 12 uur per dag open zijn, tot bibliobushaltes met een haltetijd van een half uur per week. Ook het niveau van dienstverlening is heel gevarieerd. De ene bibliotheekvestiging heeft voor alle leeftijden en alle opleidingsniveaus een aanbod, de ander beperkt zich tot een kleinere doelgroep. Een voorbeeld hiervan is een vestiging van de Bibliotheek op school die alleen een aanbod heeft voor groep 1 tot 8.  

In onze telling maken we onderscheid in hoofdvestigingen en vestigingen die minimaal 15 uur open zijn, servicepunten die tussen 4 en 15 uur open zijn en miniservicepunten met 4 of minder openingsuren. Definities zijn gemaakt door de Bibliotheekmonitor.

Niveau van dienstverlening

Een goed geoutilleerde vestiging met 15 openingsuren of meer biedt het volgende dienstverleningsniveau:

  • digitale toegang tot de gehele collectie en activiteitenaanbod; 
  • vraagbemiddeling; 
  • educatieve en culturele/literaire activiteiten; 
  • cursusaanbod; aanbod voor scholieren en instellingen; 
  • studiemogelijkheden; 
  • en mogelijkheden voor ontmoeting en debat.

Met name in dit soort vestigingen zien we een afname van ruim 300 vestigingen over de laatste jaren. Dat is ruim 28% minder. Er is sprake van vervanging door eenvoudige servicepunten en afhaalpunten, vaak door vrijwilligers gerund, of door onbemande uitleenpunten. Deze punten zijn nogal eens gehuisvest bij een bijvoorbeeld een zorginstelling, een bank, een supermarkt of wijkcentrum en zij doen alleen dienst als uitleenpunt met een beperkte collectie. Studiemogelijkheden, activiteiten of vraagbemiddeling ontbreken.

Bibliobus verdwijnt, Bibliotheek op school verschijnt

Ook is er de laatste jaren een sterke daling van het aantal bibliobushaltes. Vestigingen van de Bibliotheek op school zijn daar veelal voor in de plaats gekomen. In de periode 2010 – 2016 werd bijna de helft van alle PO-scholen voorzien van een Bibliotheek op schoolvestiging. 

In de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen is opgenomen dat alle Nederlanders goede toegang moeten hebben tot een openbare bibliotheekvoorziening. De afstand tot de bibliotheek voor burgers is daarmee een criterium in het netwerk geworden. Het CBS monitort de gemiddelde afstand per provincie.  

In de vele en veranderende verschijningsvormen van bibliotheken doen zich bezuinigingen voelen. Het fijnmazige netwerk staat onder druk. Met minder kosten en betere samenwerking worden nieuwe vormen van bibliotheekdienstverlening in de wijken en dorpen geboden.

Bibliotheekorganisaties per 1 januari (Bron: G!ds)
Voetnoot
Tot 2012 werden alle typen bibliotheekvestigingen in één getal getotaliseerd. Door inzet van de G!ds (waarin bibliotheekvestigingstypen gespecificeerd zijn) is nuancering mogelijk gemaakt waarmee recht gedaan wordt aan de veranderingen in bibliotheekvestigingen. Vanaf 2012 is een uitsplitsing gemaakt naar typen vestigingen door het toenmalige Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) die de Bibliotheekmonitor publiceerde.
Click here to tip a friend about this page!Printen
Laatst bijgewerkt op: 11 juni 2018